De unieke fauna van de Voerstreek

Ook al zijn het echte zangvogels, grauwe klauwieren (Lanius collurio) hebben een naar beneden gekromd snaveltje, net zoals de 'echte' roofvogels. Het zijn geduchte jagers die vanop de top van een struik of weidepaaltje speuren naar grote insecten en ongewervelden, zoals vlinders, regenwormen of sprinkhanen, maar ook kleine zoogdieren, hagedissen of andere vogels. Te grote prooien prikken ze soms vast op prikkeldraden of stekels van meidoorhagen (waar ze trouwens ook in broeden), om zo de prooi uit mekaar te trekken. Je ziet ze erg vaak in de top van een struik of op een weidepaaltje, op zoek naar prooien.

In elk stukje bos in de Voerstreek kan je wel boomklevers (Sitta europeae) tegenkomen. Meestal hoor je ze vaak, maar het zijn zeker geen onopvallende vogels. Het zijn trouwens de enige vogels bij ons die zowel naar boven als naar beneden kunnen lopen tegen de boomschors. De boomkruiper kan bijvoorbeeld enkel naar boven kruipen. Met een mengsel van modder en speeksel passen ze de grootte van de ingang van de nestholte zo aan dat ze er zelf net inkunnen. Grotere vogel als spechten en spreeuwen raken er dan niet meer in. 

Het gekwetter van de kneu (Linaria cannabina) hoor je op verschillende plekken in de Voerstreek. Als echte zaadeters vind je ze vooral in, of in de buurt van, grassen of kruiden. Het vrouwtje is wat onopvallend, maar het mannetje valt op door zijn karmijnrode borst. In de winter trekken de meeste vogels naar het zuiden, al blijven er ook altijd hier en brengen noordelijke dieren bij ons de winter door. Let vooral op de mooie karmijnrode borst van het mannetje.

Bijna 10 cm groot kan het vliegend hert (Lucanus cervus) worden, de grootste kever van ons land. Als je een mannetje ziet, zie je direct waar hij zijn naam vandaan haalt. Wat er uitziet als een herten-gewei (vandaar de naam…) zijn eigenlijk vergroeide kaken. Eten kan het mannetje hier niet mee, maar ze dienen dan ook vooral om indruk te maken bij vrouwtjes en om andere mannetje omver te werpen tijdens de balts. Al duurt die periode niet lang. Als keverlarven blijven vliegende herten enkele jaren onder de grond, maar eenmaal verpopt tot echte kever, blijven ze nog maar enkele weken in leven.

De ‘kikkerdril’ ontwikkelt zich bij de vroedmeesterpad (Alytes obstetricans) niet in het water, zoals bij andere amfibiesoorten. Na de paring worden de eitjes als een snoer rond de achterpoten van het mannetje gewikkeld die de eitjes vochtig houdt! Dit gebeurt verschillende keren per jaar. Als de eitjes op het punt staan om uit te komen, trekt het mannetje pas naar het water. 

In de Voerstreek zijn er speciale maatregelen genomen om de nog erg kleine populatie een duwtje in de rug te geven.

Er zitten heel wat everzwijnen (Sus scrofa) in de Voerstreek, maar je komt ze maar zelden tegen. Het blijven schuwe dieren die voornamelijk ’s avonds en ’s nachts actief zijn. Voor de duidelijkheid: everzwijnen die mensen aanvallen zijn we in Voeren nog niet tegengekomen. Met hun gewroet kunnen ze echter wel schade toebrengen in tuinen of op akkers. Ditzelfde gewroet kan in een bosgebied echter een grote meerwaarde betekenen voor de biodiversiteit. 

In juni 2024 raakte bekend dat er aan de oostkant van de Voerstreek, in het Vrouwenbos, een populatie wilde katten (Felis sylvestris) aanwezig was. Enkele maanden later, in november, verscheen plots een wilde kat voor één van mijn wildcamera’s in Altenbroek, meer in het westen van de Voerstreek. Dit was de eerste keer dat hier het bewijs werd geleverd van de aanwezigheid van een wilde kat, al lag het natuurlijk wel in de lijn van de verwachtingen.  

Terwijl het veel bekendere broertje, de steenmarter, letterlijk overal voorkomt in België en Nederland, is de boommarter (Martes martes) een veel zeldzamere marterachtige. Sinds een onderzoek in 2012-2013 was al duidelijk dat er in het oosten van de Voerstreek boommarters voorkwamen. Je kan het onderzoek hier terugvinden. In januari 2025 lukte het mij om een boommarter in beeld te brengen in Altenbroek. Steenmarters zoeken vaak een menselijke omgeving op (vaak met bijhorende overlast), maar boommarter blijven toch vooral schuwe nachtelijke bosbewoners.

Reeën (Capreolus capreolus) kan je in de Voerstreek bijna altijd zien als je een ochtend- of avondwandeling maakt. En je ziet ze ook veranderen, afhankelijk van de tijd van het jaar: een kastanjebruine zomervacht, eerder grijs in de winter, met gewei, zonder gewei, jonge reeën met vlekjes, blaffende of vegende reeën,… Reeën zijn fijnproevers die zot zijn van kruiden, bloemen of jonge blaadjes. Je vindt reeën dan ook eerder aan de bosrand, dan grazend in de open velden.