Diepe rivierkloven en prachtige biodiversiteit
Bulgarije
We trokken al enkele keren naar het prachtige Rusenski Lom Natuurpark in het noordoosten van Bulgarije, dicht tegen de Roemeense grens.
1. Rusenski Lom
De rivier
Het park dankt zijn naam aan de rivier de Rusenski Lom. Het is de laatste grote rivier die aan de rechterzijde uitmondt in de Donau.
Daarna stroomt de Donau nog ongeveer 500km richting oosten, eerst op de grens Bulgarije/Roemenië, vervolgens op de grens Oekraïne/Roemenië, tot hij uiteindelijk via de Donaudelta uitmondt in de Zwarte Zee.
Miljoenen jaren van erosie sinds het Krijt doorheen het kalkgesteente hebben ervoor gezorgd dat de rivier en zijn zijrivieren, grote canyons en kloven in het landschap hebben gesleten. Die canyons kunnen tot 120m diep zijn.
Als je doorheen het park trekt, kom je heel uiteenlopende habitats tegen: oeverzones langs de rivier, rotsachtige uitlopers, bossen en weides op de plateaus,… Die variatie zorgt voor een erg grote diversiteit. Zo zijn er bijvoorbeeld meer dan 1.000 soorten planten. Er komen bijvoorbeeld heel wat zeldzame orchideeënsoorten voor in de rotsachtige delen van het park.
Onze uitvals basis was huis Probuda, de vakantiewoning van natuurfotograaf Ludo Goossens (www.ludogoossens.be). Wij verkenden van daaruit vooral de vallei van de Malki Lom, die stroomt langs de indrukwekkende kliffen met bovenaan de rijke kalkplateaus. De Malki Lom mondt later uit in de Beli Lom, en die vloeit dan in de stad Ivanovo samen met de Cherni Lom. Vanaf die samenvloeiing spreken we van de Rusenski Lom. Ze stroomt via talloze meanders nog 55km stroomafwaarts (in vogelvlucht is het maar 17km) doorheen het natuurgebied om in de stad Roese (of Ruse), op de grens met Roemenië, uit te monden in de Donau.
Wandelen op de kalkplateaus van Rusenski Lom, met een zicht op de diepe kloven en kalkrotsen onder je, is onwaarschijnlijk indrukwekkend. De vlakke kalkplateaus van Rusenski Lom vormden miljoenen jaren gelden de bodem van een ondiepe tropische zee. De kalkresten van gestorven schelpen en andere diertjes dwarrelden naar beneden, stapelden zich op, en vormden zo een kalkrijke laag die ondertussen door geologische processen naar boven is gekomen. Die kalkrijke ondergrond zorgt voor een grote variatie aan planten, en als gevolg dus ook van insecten en andere dieren.
Het meest bekend zijn natuurlijk de orchideeën. Een prachtige soort die we af en toe tegenkwamen is de Oost-Europese bokkenorchis (Himantoglossum caprinum), een soort die lijkt op en nauw verwant is aan onze inheemse bokkenorchis. De onderste lip (de tong) is heel erg lang en diep ingesneden, zoals je duidelijk op de foto kan zien. Hierdoor worden ze ook weleens hagedissenorchis genoemd.
Bovenaan de kliffen warmt de kalksteen goed op. Ideaal dus voor reptielen. Het meest opvallend zijn de Oostelijke smaragdhagedissen (Lacerta viridis). Je ziet ze geregeld zonnen op open, zonbeschenen stukjes. Het mooist zijn de mannetjes. In de zomer hebben ze een prachtige azuurblauwgekleurde kop. Veel minder opvallend zijn de landschildpadden. Als ze bewegen, hoor je ze vaak kruipen doorheen het droge gras. Door dit geluid ontdek je ze vaak sneller dan op het zicht.
We zagen zowel de Moorse landschildpad (Testudo graeca) als de Griekse landschildpad (Testudo hermanni). Beide soorten lijken erg op mekaar, maar er zijn wel enkele duidelijke verschillen. Moorse landschildpadden hebben geen nagel aan het uiteinde van hun staart, de Griekse hebben dit wel. Andersom hebben Moorse landschildpadden wel sporen aan hun dijbeen, en dit hebben Griekse landschildpadden dan weer niet. De derde schildpad die in het gebied voorkomt is de
In de loop van miljoenen jaren sleten riviertjes diep in de rotsen in en vormden steile kliffen die tot 120m hoog kunnen zijn. Die kliffen zijn vaak erg moeilijk te bereiken voor roofdieren, en dat maakt de kliffen interessant voor vogels. We ontdekten scharrelaars die een nest hebben in openingen in de rotsen, en alpengierzwaluwen vlogen continu in en uit spleten en kieren om hun jongen te voeden. Hoppen (Upupa epops) zagen we vooral beneden in de vallei, maar Ludo vond een uitstekende rots waarop geregeld een mannetjeshop kwam roepen. Ideaal voor de hop, want op die manier gebruikte hij de vallei eigenlijk als een soort klankkast, waardoor zijn typische geluid nog veel verder draagt. Een tijd geleden bouwde Ludo een soort kijkhut, en daar trokken we op een vroege ochtend naartoe. Heel erg lang moesten we niet wachten. Al snel landde de hop recht voor ons, en gaf ons een anderhalf uur durende show. Je kan de beelden zien in onderstaand filmpje.
Van de kalksteenplateau zakten we naar de kliffen, en als we nog dieper zaken komen we in de prachtige beekvallei terecht. Waar water is, is leven, en dat was hier zeker en vast duidelijk. Toen wij er waren was het al een hele tijd erg droog. Het opdrogende water van de Malki Lom, een zijriviertje van de Rusenski Lom, laat mineralen, zoals zouten, achter op het gesteente op de oever. Duizenden bijen en vlinders doen zich hieraan tegoed. Naast nectar hebben ze immers die mineralen hard nodig.
Onderweg van onze uitvalsbasis naar de kloof passeerden we altijd langs een bezet ooievaarsnest (Ciconia ciconia). Ooievaarsnesten zijn erg groot en opgebouwd uit duizenden takken en takjes. Binnenin die enorme takkenhoop huisden tientallen koppels Spaanse mussen (Passer hispaniolensis). Leuk om te zien, en Ludo toonde ons nog een ander leuk nest. Roodstuitzwaluwen (Cecropis rufula)
Dassenfilm
Al enkele jaren filmen we het boeiende leven van een familie dassen en hun omgeving. Ontdek er alles over!







