Van de tot de verbeelding sprekende Sonoran desert met zijn indrukwekkende metershoge Saguaro-cactussen en enorme prairiedog-towns, tot dichtbegroeide canyons en rode rotsformaties, Arizona heeft het allemaal. Het hoofddoel was het leren kennen van de woestijngebieden, maar we maakten ook enkele stops in koelere, wat meer begroeide gebieden met weer heel eigen fauna en flora.

Wij vertrokken vanuit Los Angeles (Californië) en reden richting het oosten, richting Arizona. Tijdens onze trip doorheen Arizona stopten we in de hoofdstad Phoenix, waar we even een verwilderde groep (Afrikaanse) dwergpapegaaien wilden bekijken, bezochten een stedelijk waterrijk gebied in Gilbert, gingen op zoek naar prairiehonden midden in de woestijn, zagen indrukwekkende groepen kraanvogels de nacht doorbrengen in het Whitewater Draw Wildlife Area, observeerden eikelspechten die druk bezig waren om zich klaar te maken voor de winter. We trokken doorheen de onbekende, maar prachtige Aravaipacanyon en zagen de bekende Red Rocks. Afsluiten deden we aan de rand van de gigantische Barringer-meteoorkrater, één van de best te bekijken kraters ter wereld.

Op het terras van Bergies Coffee Roast House in downtown Gilbert, Arizona, zou je volgens de podcast een grote kans hebben om de diertjes te zien. En dit was volledig juist. Op weg naar het juiste adres hoorden we het typische geroep en geschreeuw. Op en rond de vogel-voederplekken op het terras wemelde het letterlijk van de dwergpapegaaitjes. Continu was het een komen en gaan, echt leuk om te zien. De papegaaitjes hebben zich helemaal aangepast aan het leven in de stad, al moeten ze hier soms creatief voor zijn. In de halfwoestijnen van zuid-west Afrika is het bijvoorbeeld zelden warmer dan 37-38°C. Maar Phoenix is de warmste stad van de Verenigde Staten, en hier stijgen de temperaturen wél vaak boven de 40°C. Bovendien is er op de Afrikaanse savanne meestal wel ergens een poel of bron te vinden, terwijl de waterbronnen in Phoenix snel opdrogen. Hier hebben de papegaaitjes iets op gevonden. We zijn er zelf niet gaan kijken, maar aan de universiteit van Phoenix hangen aan de buitenkant de typische airco-kasten. Als het echt te heet wordt, kruipen de dwergpapegaaien op de airco-kasten, om toch wat afkoeling te vinden. 

De agapornissen doen het dus goed in Phoenix, maar zijn toch nog wat afhankelijk van de mens voor het vinden van voldoende voedsel en afkoeling. Ze vormen waarschijnlijk ook geen bedreiging voor inheemse soorten. 

Het reservaat is echt een city-park met mooi aangelegde wandelpaadjes tussen de vijvers. Het gebied vormt bijna letterlijk een oase binnen een stedelijke omgeving, en was dus een toffe korte stop vooraleer we de woestijn introkken. Een van de opvallendste vogels die we er zagen was de Gambel’s kuifkwartel (Callipepla gambelli). In het filmpje kan je zien dat de kwartel, een mannetje, een zwarte buikvlek heeft. Dit onderscheidt hem van de vlek-loze Californische kuifkwartel (Callipepla californica), een verwante soort die bij ons vaak als huisdier wordt gehouden. In de vijvers zie je overal wel verschillende reigersoorten, er zat een groepje roze pelikanen (Pelecanus onocrotalus) en tussen de struiken zagen we enkele grote renkoekoeken (Geococcyx californianus), de bekende ‘roadrunners’. 

De Anna’s kolibrie (Calypte anna) is de meest voorkomende kolibrie en zagen we hier dus ook een aantal keren. Het is tegelijkertijd ook de enige kolibriesoorten van de 17 in Arizona voorkomende soorten die een rode kop heeft. Afhankelijk van de hoek waarnaar je naar de vogel kijkt, is de iriserende rode kop wel of niet te zien. Hieronder zie je twee foto’s van dezelfde kolibrie, een keer met de kop naar ons toe, een andere keer gedraaid. Op de eerste foto zie je duidelijk de rood-paarse kleur, op de andere foto is het hoofd iets gedraaid, valt het licht net iets anders in, en lijkt de keel nu zwart te zijn. Dit verschil komt door de structuur van de veertjes. In de baardjes van de veren zitten ellips-vormige plaatjes die vol zitten met minuscule luchtbelletjes. Als licht invalt op het oppervlak van die plaatjes, wordt dit iop een complexe manier verspreid en gereflecteerd. Sommige golflengtes van het licht worden versterkt en andere worden geabsorbeerd, wat de levendige kleuren van het verenkleed oplevert.

We hebben een tweetal uurtjes rondgewandeld in het gebied, en het Riparian Preserve is zeker een stop waard als je er niet te veel voor moet omrijden. Hieronder een filmpje met enkele losse beelden van een aantal vogelsoorten in het reservaat.  

Wanneer we de locaties naderden, moesten we meestal niet lang zoeken. De burchtopeningen zijn duidelijk te zien, en zeker met een drone zie je goed hoe uitgestrekt een prairie dog town wel kan zijn. En dan te bedenken dat de diertjes vroeger met miljoenen voorkwamen… 

De prairiehond is een zogenaamde ‘keystone-species’. Dit wil zeggen dat ze een grote invloed hebben in de natuurlijke omgeving waarin ze leven. Keystone-species spelen een belangrijke rol in het onderhouden van de structuur van de omgeving, en beïnvloeden daarmee heel wat andere soorten. Als zo een soort zou verdwijnen uit een ecosysteem, verandert het ecosysteem ingrijpend. Prairiehonden beïnvloeden hun omgeving op verschillende manieren. Hun burchten bieden nestplaatsen en schuilmogelijkheden voor heel wat dieren. Konijnuiltjes broeden bijvoorbeeld in de burchten. Door hun geknaag houden ze de planten kort. Hierdoor blijft het landschap open en krijgen heel wat planten kansen om te groeien. Het zijn zelf prooidieren van heel wat roofvogels, marterachtigen en vossensoorten als de kitvos (Vulpes velox).

Net omwille van die belangrijkheid is het jammer dat op heel wat plaatsen prairiehonden verdwenen zijn. De soort die wij zagen, de zwartstaartprairiehond, was nog niet zo heel lang geleden over heel Arizona verdwenen, voornamelijk door vergiftiging. Ondertussen lopen er verschillende projecten om de diertjes terug nieuwe kansen te bieden. 

Elke kolonie bestaat uit verschillende groepjes die binnen de town een eigen territorium verdedigen. Elk groepje bestaat dan weer uit een mannetje, drie of vier volwassen vrouwtjes, en de jongen van maximum een jaar oud. Altijd staan er wel een aantal prairiehonden op de uitkijk om gevaar tijdig te ontdekken, en dat is dan ook een van de redenen waarom ze in zulke grote groepen leven. Elke keer als er gevaar opdook, zoals een roofvogel die overvloog, klonk er wel gepiep over de prairie en schoten alle foeragerende prairiehonden onmiddellijk terug in hun burcht. 

Het meest in het oog springend waren ongetwijfeld de kraanvogels die er al goed aan het verzamelen waren toen wij er waren. In de winter kunnen er tot 30.000 Canadese kraanvogels (Antigone canadensis) overwinteren, en dat maakt deze plek de beste plaats om kraanvogels te spotten in Arizona.

Toen we in de namiddag toekwamen zagen we al heel wat kraanvogels foerageren in de velden, maar tegen de avond brak het echte spektakel los, toen duizenden vogels arriveerden aan het meer om daar de nacht door te brengen. Je kan van oktober tot april hier de kraanvogels live bekijken via een webcam. 

Door hier te overwinteren (er zijn ook overwinteringsplekken in de staten Texas, Californië en New Mexico, en ook in Mexico zelf) ontvluchten ze de winterse barre koude in hun broedgebieden.

De piek van het aantal kraanvogels ligt meestal rond december, en ze blijven er uiteindelijk tot februari-maart. Dan keren ze terug naar hun broedgebieden in  meer noordelijke staten, Canada, tot zelfs in Siberië.

Ook indrukwekkend was de grote slaapplaats van enorme aantallen geelkoptroepialen (Xanthocephalus xanthocephalus). Deze vogels komen, net als de kraanvogels, hier de winter doorbrengen. Net zoals je bij ons op spreeuwenslaapplaatsen tegen valavond van overal kleine groepjes spreeuwen ziet toekomen aan hun slaapplaats, konden we dit hier zien bij de troepialen. Uiteindelijk waren het duizenden vogels die toekwamen, invielen in het riet, weer allemaal opgeschrikt raakten om vervolgens weer enkele toertjes te vliegen en nadien terug in te vallen. 

Geelkoptroepialen broeden in moerasgebieden in Noord-Amerika. Hier keren ze in het voorjaar terug naartoe. Eerst vertrekken de mannetjes, die zorgen dat ze een territorium hebben ingenomen wanneer de vrouwtjes enkele dagen later arriveren. Eenmaal gepaard, maakt het vrouwtje een geweven nest in het riet boven het water.  Tijdens hun vluchten over het riet kon je goed de witte vlekken aan de voorkant van hun vleugels zien, en hun gele kop en borst die bij het mannetje wat meer uitgesproken geel zijn.

Van de meteoriet zelf is uiteraard niets meer te zien, die was door de extreme impact bijna volledig verdampt en verspreid over het landschap. Omdat er niets van een inslag te zien was, dacht men vroeger dat de krater afkomstig was van een vulkaan. Tot dan waren dit immers de enige kraters die men kende. Toen onderzoekers rond de krater minuscule nikkelijzeren bolletjes vonden, het hoofdbestanddeel van meteorieten, kwam hier verandering in. 40 jaar later werden ook coesiet en stishoviet gevonden. Dit zijn mineralen die alleen maar kunnen ontstaan onder extreem hoge druk (3 Gigapascal of meer) bij een extreem hoge temperatuur (700°C of meer). Zoals een meteorietinslag dus.

Miljoenen tonnen zand- en kalksteen werden door de impact uit de grond geschoten en verspreid in alle richtingen, met een krater van zo’n 200m diep en een diameter van 1,5km als resultaat. De rand van de krater komt ongeveer 3m boven de vlakte uit.

Als je de krater bekijkt, lijkt het wel op een maanlandschap. En dat is de reden dat in de jaren ’60 deze krater werd gebruikt in oefeningen voor toekomstige astronauten voor het Apolloprogramma van de NASA, als voorbereiding op een verblijf op de maan.

Aan de rand van de krater is een interessant museum, waar veel aandacht wordt geschonken aan de onmiddellijke gevolgen. 50.000 jaar geleden was Arizona een bosrijk gebied waar mammoeten een reuzenluiaards rondzwierven. Kilometers rondom de krater moet het bos, inclusief zijn bewoners, in een fractie van een seconde verdwenen zijn. Verdampt. De schokgolf produceerde winden tot 1.000km per uur, tot 5 kilometer rond de krater. Het drukverschil zorgde ervoor dat dieren stierven aan interne bloedingen. Tot 10km rond de krater ontstonden overal waarschijnlijk branden door de hoge temperatuur. 

De krater ziet er trouwens niet helemaal hetzelfde meer uit als vlak na de inslag. De krater was lange tijd een meer. Sediment stapelde zich op de bodem op, en dat maakt dat de krater nu nog een 150m diep is. De kraterrand is ook ongeveer 20m lager door erosie van wind en regen. Maar omdat de regio al duizenden jaren erg droog is, en de inslag relatief recent gebeurde, kan je je hier beter dan waar ook een goed beeld vormen van de impact van een meteriet.