Wasberen (Procyon lotor)

Wasberen in België

Wasberen leven al geruime tijd als “wilde dieren” in de Ardennen. Hoeveel er precies rondlopen weet ik niet, maar ongetwijfeld zijn het er heel veel. Op elke plek in de Ardennen waar ik trailcams hang in de buurt van een riviertje, is het al gelukt om een wasbeer voor de lens te krijgen..

Duitse oorsprong

De wasberen die zich bij ons bevinden, zijn nakomelingen van wasberen uit Duitsland. Hier werden in 1934 in Edersee, West-Duitsland, op vraag van een rijke landeigenaar in de buurt van een groot meer twee paartjes vrijgelaten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er door de bombardementen ook enkele pelskwekerijen vernield waardoor een aantal wasberen konden ontsnappen, en hier en daar zijn in de loop der jaren ongetwijfeld nog wat wasberen bij particulieren ontsnapt die ze als huisdier hielden (met hun echte handjes, gecombineerd met hun intelligentie, kunnen ze nogal snel ontsnappen…). Het klimaat in West-Europa is gelijkaardig aan dat van Noord-Amerika, en ook voedsel was geen probleem. Langzaamaan begon de populatie te groeien, waardoor er in 1956 al naar schatting bijna 300 wasberen de bossen onveilig maakten. Op dit moment zouden er in Duitsland ondertussen een miljoen wasberen te vinden zijn! Deze kennen geen grenzen, en de Belgische en Nederlandse grenzen zijn ondertussen dus ook overschreden. Kassel wordt trouwens de wasberenhoofdstad van Europa genoemd.

Mensen kennen landsgrenzen, dieren niet, dus wasberen hebben er geen probleem mee de grens over te steken en ons land binnen te dringen. En dit merken we… De eerste wilde wasbeer die ik ooit zag was in de omgeving van La Roche. Hoog in een alleenstaande boom in een weide, vrij dicht bij de bosrand, zagen we tijdens een nachtje spotlighten twee oogjes oplichten. Met onze verrekijker zagen we dat een rustende wasbeer ons zat aan te staren…

Wasberen in Vlaanderen

Dat er wasberen in de Ardennen zaten, wisten we eigenlijk al langer. Maar de laatste tijd duiken er almaar meer berichten op van wasberen in Vlaanderen. De eerste Vlaamse wasbeer konden we per toeval filmen in 2012 in de Voerstreek. In Altenbroek hadden we een trailcam opgehangen om dassen te filmen. Dassen filmden we meer dan genoeg, maar dus ook een wasbeer! Vanwaar deze komen is moeilijk te zeggen. Het kan zijn dat het zwervende exemplaren zijn, die op zoek naar een nieuw leefgebied bij ons terechtkomen, maar het kunnen evengoed ontsnapte dieren zijn. Wasberen staan niet op de Zoogdierenpositieflijst, een lijst van de 42 soorten zoogdieren die wél nog als huisdier gehouden mogen worden. Omdat ze niet op die lijst staan, is het verboden deze als huisdier te houden. Toch worden ze nog geregeld illegaal gehouden, en aangezien wasberen heel snuggere beestjes zijn die met hun vingers deurtjes of slotjes kunnen openprutsen, ontsnappen ze nogal eens.

Echte opportunisten

Wasberen zijn in hun thuisbasis Noord-Amerika echte opportunisten. Dit wil zeggen dat ze zich heel makkelijk kunnen aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Van ons soms koude klimaat in de winter hadden de ontsnapte of vrijgelaten dieren al helemaal geen last, in Noord-Amerika is het ongeveer hetzelfde klimaat als hier. Voedsel vormt ook al geen hindernis, want als er een ding is dat een wasbeer goed kan, dan is het wel eten zoeken! Vogelnestjes, amfibieën, vuilniszakken,… overal weet een wasbeer wel iets eetbaars te vinden. Bovendien hebben ze als de beste door dat het leven dicht bij mensen toch wel bepaalde voordelen kan bieden: zolders zijn lekker warm met weinig verstoring én zijn bovendien bekleed met zachte isolatie die makkelijk in stukken gescheurd kan worden om een warm nest mee te maken, vuilnisbakken vol half-opgegeten zakken chips en koeken bieden een perfecte maaltijd, en door hun schattige looks worden ze dan ook nog eens door heel wat mensen erg graag gezien.

En nu?

Maar hoe dan ook, ontsnapt of zwerver, in Vlaanderen zitten er sowieso nog niet veel. Belangrijk is dus dat we er snel bij zijn, en de dieren die toch ergens opduiken, proberen weg te vangen. Dit klopt voor sommige mensen soms zielig, maar invasieve exoten, zoals wasberen, moeten nu eenmaal weggevangen worden. Doen we niets, en blijkt achteraf dat ze erg veel schade kunnen toebrengen (wat bij ontelbare exoten al is gebleken), dan is het vaak al te laat… Spijtig voor de dieren zelf, maar voor de natuur is dit nu eenmaal het beste. Enkel door kort op de bal te spelen, worden problemen voorkomen. Als we dan ook nog eens een goede oplossing kunnen bieden voor de gevangen dieren, in een dierentuin of opvangcentrum, is dit natuurlijk mooi meegenomen!