Selecteer een pagina
Een ‘exotisch’ weekje…

Een ‘exotisch’ weekje…

De grijze eekhoorn verdringt in Engeland onze Europese rode eekhoorn.

Invasieve exoten vormen een hot topic in de natuurbescherming. Het zijn soorten die hier bij ons oorspronkelijk niet voorkomen (daarom exoot), én die mogelijk schade kunnen toebrengen aan onze eigen inheemse natuur (invasief). Er zijn al bibliotheken volgeschreven over hoe we deze soorten het best moeten aanpakken, en sinds kort is er ook een Europese verordening ingesteld die erop moet toezien dat potentieel gevaarlijke soorten niet meer in gevangenschap gehouden mogen worden, én dat er snel moet ingegrepen worden indien ze toch ergens zouden opduiken. Geen slechte zaak, er snel bijzijn is erg belangrijk om grotere problemen te voorkomen.

De problematiek rond invasie exoten interesseert mij al langer, en geregeld ga ik op zoek naar deze dieren. Minstens een keer per jaar staat een bezoek aan de monniks-, halsband- en Alexanderparkieten in de Brusselse stadsparken op het programma, en als ik dan toch daar ben, kan ik het niet laten om even langs de Aziatische grondeekhoorns in het Zoniënwoud te passeren.

Ik weet wel dat ze hier niet thuishoren, en als natuurbeschermer heb ik ook liever niet dat ze onze inheemse natuur bevolken, maar toch vind ik het altijd wel spectaculair om halsbandparkieten tussen de buildings te zien rondvliegen.

De voorbij week kon ik beschouwen als een echte “exotenweek”. Ik moest (mocht) in het Engelse Norfolk een cursus “Natuurfilms maken”, en stiekem had ik gehoopt een muntjac te zien. Muntjaccs zijn kleine Aziatische hertjes die door ontsnappingen ondertussen al massaal voorkomen in Engeland. Toch zijn ze door hun schuwe gedrag niet zo simpel om te zien.

Op de 4u durende autorit van Dover naar Norfolk zag ik langs de weg af en toe een dode aangereden muntjac liggen (en tientallen dode dassen…). Toen ik bijna toekwam in Norfolk, het was al in de

Muntjaks komen massaal voor in Engeland. Bij ons zie je ze nog niet.

vroege avond, zaten er plots twee heel kleine hertjes te grazen aan een bosrand langs de autostrade. Ik parkeerde de auto op de dichtstbijzijnde parking en wandelde het bos in. De hertjes die ik vanuit de auto had gezien waren al weg, maar na een uurtje zoeken kon ik toch een glimp opvangen van mijn eerst ‘wilde’ muntjac.

Wat ik wel véél beter en véél overvloediger tegenkwam, waren de Amerikaanse grijze eekhoorns, net zoals muntjacs ook exoten. Ik had ze al eerder gezien in de stadsparken in Londen, maar ook hier, in de ‘English countryside’ zie je ze ook al erg veel. Het probleem is dat grijze eekhoorns om voedsel concurreren met de rode eekhoorn, onze inheemse eekhoornsoort. Bovendien kunnen Amerikaanse grijze eekhoorns drager zijn van het pokkenvirus (ongevaarlijk voor de mens). Ze ondervinden hier weinig of geen last van, terwijl rode eekhoorns hieraan kunnen sterven! Met als resultaat dat de rode eekhoorn erg zeldzaam is geworden, terwijl de grijze eekhoorn ondertussen overal voorkomt. Het probleem is zo groot, dat er zelfs speciale kweekprojecten bestaan om de rode eekhoorn toch in stand te houden!

En als we het dan toch over exoten hebben, mag ik zeker de honderden halftamme fazanten die ik zag niet vergeten te vermelden, én de steenpatrijzen. Beide zijn het soorten die door jagers worden uitgezet om hun schietkunsten op bot te vieren.

Naast halsband- en grote alexanderparkieten zijn deze monniksparkieten ook te vinden in Brussel.

Op de terugweg, na de erg interessante filmcursus, stopt ik nog even aan hetzelfde muntjacbosje. Toen had ik meer geluk en lukte het om een muntjac even op beeld vast te leggen. Handig, want ik ben van plan om ooit nog eens een film te maken over de Europese exoten.

Wasberen worden beschouwd als invasieve exoten

Maar de week was nog niet gedaan. Terug in België trok ik naar de Ardennen om nog wat beelden te maken voor mijn langere film over het gedrag van bevers in de winter. Tijdens het filmen van twee bevers die zich tegoed deden aan een berkentak, zag ik plots op de achtergrond twee oogjes oplichten. In het riviertje was een wasbeer druk bezig stenen om te keren om naar waterbeestjes te zoeken! Iets wat ik al erg lang op beeld wilde vastleggen. Maar hoewel wasberen toch al goed aanwezig zijn in het zuiden van ons land, heb ik er zelf nog maar twee keer heel snel eentje kunnen spotten. Maar deze wasbeer had ons niet gezien. Een kwartier lang konden we genieten van het foerageergedrag vooraleer hij terug het bos introk. Brecht kon enkele foto’s maken (zie foto op de homepage).

Wasberen zijn net als de grijze eekhoorn afkomstig uit Noord-Amerika, maar door vrijlatingen en bombardementen op bontkwekerijen tijdens de Tweede Wereldoorlog zit Duitsland al volledig vol met wasberen. Die dieren kennen natuurlijk geen grenzen, waardoor ze ondertussen hier ook al vrij veel voorkomen. De beelden kan je vinden op mijn Facebookpagina www.wild-things.be/WildThingsNatuur .

Welke en hoeveel problemen wasberen kunnen toebrengen aan onze inheemse natuur is nog onbekend. Maar hoe schattig ze ook zijn, het blijft toch altijd oppassen met dit soort dieren. Eenmaal we een bepaalde grens zijn overschreden, zoals bij de Amerikaanse grijze eekhoorn in Engeland, komen we op een punt waarop er zoveel zijn, dat we de tijd nog moeilijk kunnen terugkeren.

Maar als er in de Ardennen dan tóch wasberen rondlopen, dan ben ik wél blij als ze af en toe eens voor mijn lens passeren!

Sinds kort is er ook een Wild Things Facebookpagina met heel wat extra informatie en filmpjes! Ga snel naar www.facebook.com/WildThingsNatuur !

Monniksparkieten in Brussel…

Een koppel monniksparkieten is altijd druk in de weer...

Een koppel monniksparkieten is altijd druk in de weer…

In het verleden heb ik nog al eens gepost over de Brusselse parkieten. Het zijn en blijven exoten, maar ik vind en blijf ze geweldig vinden. De meest voorkomende en ongetwijfeld bekendste parkieten zijn de halsbandparkieten, maar daarnaast leven er ook een aantal grote alexanderparkieten én ook nog enkele kolonies monniksparkieten. Deze laatste, oorspronkelijk afkomstig van Argentinië en Brazilië, maken zelf grote gemeenschappelijke nesten maken, met in elk nest verschillende “kamertjes”, één kamertje per koppel. Het zijn de enige parkieten die dit doen, maar zoals altijd heeft dit een reden. In hun thuisbasis in Zuid-Amerika bevolken ze de zogenaamde “pampas“. Dit zijn enorme vruchtbare grasvlaktes, maar op die grasvlaktes staan geen bomen met boomholtes waarin ze zoals de meeste andere parkietensoorten hun nest in kunnen maken. De evolutie heeft ervoor gezorgd dat ze dan de weinige hogere plekken die er dan wél zijn, ten volle benutten door het maken van die nesten. Monniksparkieten zoeken daarom ook veel vaker hun voedsel op de grond dan andere parkietensoorten.

Aan hun bouwsels is heel wat knutselwerk, dus zijn ze altijd leuk om te bekijken wanneer ze met de takjes in de weer zijn.

De monniksparkieten zijn in Brussel lang niet zo verspreid als de halsbanden, maar in een klein parkje in Ukkel (niet meer dan een stukje groen op het kruispunt van enkele drukke banen) staan enkele hoge bomen waar in enkele grote nesten te vinden zijn. Tot vorig jaar hadden de vogels ook nesten rond de lantaarnpalen gemaakt, maar om schade te voorkomen én om een poging te doen de populatie wat in te perken, zijn deze vorig jaar vernield.

Bij aankomst aan het parkje kon ik er niet naast kijken. Nu er geen bladeren aan de bomen meer hangen, vielen de enorme takkenconstructies erg op. De nesten kunnen tot 200kg zwaar en enorm groot worden! Net als de halsbanden hoor je de monniksparkieten eerder dan je ze ziet. Een twintigtal vogels zaten verspreid in de bomen, en sommigen waren druk bezig met de constructie van hun nest. Leuk om te bekijken, leuk om te filmen! De nesten worden trouwens niet alleen gebruikt om te broeden. Terwijl de Brusselse halsband- en alexanderparkieten tegen de avond verzamelen in enkele gemeenschappelijke slaapplaatsen verspreid over Brussel, blijven de monniksparkieten ’s nachts in hun nest. Hier is het veilig!

In principe zou deze soort moeilijk onze winters kunnen overleven, maar er wordt natuurlijk erg veel in tuinen bijgevoederd en hier profiteren de parkieten van. Mijn bedoeling is om nog eens terug te gaan in het broedseizoen, wanneer pa en ma druk in de weer zijn om hun jongen groot te brengen…

Je kan hiernaast of hieronder je mailadres ingeven, zodat je op de hoogte gehouden wordt van nieuwe berichten op deze blog.

 

Wasberen in Nederland en België…

Echte opportunisten...

Echte opportunisten…

De laatste dagen zijn er in de Nederlandse pers heel wat berichten verschenen over een invasie van wasberen in Nederland. Aanleiding hiervan was de vangst van een wasbeer in Nederland in een vangkooi. . Hoewel ik altijd voorzichtig ben met woorden als “invasie”, of een “overspoeling van wasberen” is het natuurlijk wel een feit dat de wasberen aan een opmars bezig zijn. In Nederland zitten er waarschijnlijk nog niet zoveel, hoewel we toch al vrij lang weten dat ze ook daar al een tijdje in het wild voorkomen, maar bij ons in België komen ze toch wat meer voor, vooral dan in de Ardennen.

Een interview dat ik gaf over wilde wasberen in Europa

De eerste wasbeer die ik daar zag, was enkele jaren geleden toen ik met vrienden ’s nachts ging spotlighten. Plots zagen we hoog in een boom twee oogjes reflecteren, en na even checken met de verrekijker bleek het om een wasbeer te gaan. Om te weten of het ging om een toevallig exemplaar, of dat het dier daar zijn territorium had, hing ik aan de oever van het riviertje dat er stroomde een trailcam, en inderdaad, elke dag passeerde de wasbeer mijn camera. Op een gegeven moment zag ik er zelfs twee in beeld, maar hoewel ik de camera er een jaar had laten hangen heb ik nooit jongen gezien.

Rustende wasbeer...

Rustende wasbeer…

Dat ze zich wel voortplanten, blijkt uit het feit dat ik ondertussen op elke camera die ik ooit aan een riviertje in de Ardennen heb gehangen, wel al eens een wasbeer voor de lens heb gekregen. Twee weken geleden ben ik trouwens nog post gaan vatten in mijn schuiltent op het terras van mensen die dagelijks een moederwasbeer met 3 jongen op hun terras op bezoek hadden. Elke dag deden ze zich tegoed aan het katteneten, behalve natuurlijk de nacht dat ik samen met Gina, in de schuiltent zat! Ook voor Dieren in Nesten zijn we enkele jaren geleden naar Poupehan gegaan. Op de camping van dit Luxemburgs dorpje aan de oevers van de Semois kwamen elke dag wasberen het eten van de vogel-voedertafel stelen. Een tijdje geleden heb ik bij het filmen van dassen ook nog de eerste Limburgse wasbeer kunnen filmen in de Voerstreek.

Het is dus ondertussen wel duidelijk dat wasberen zich gesetteld hebben in de Ardennen. Of we hier blij mee moeten zijn durf ik niet te zeggen. Het zijn dieren die hier eigenlijk niet thuishoren, en of en welke schade ze eventueel kunnen toebrengen aan onze eigen inheemse fauna zal onderzoek moeten uitwijzen. De in Nederland gevangen wasbeer zit ondertussen nog bij ons in het Natuurhulpcentrum. Ofwel gaat hij naar een dierentuin, maar het kan ook goed zijn dat we hem gaan zenderen en terug vrijlaten. Op die manier kunnen onderzoekers nagaan hoe de dieren zich bewegen, welke afstanden ze afleggen, waar ze voedsel zoeken,… Allemaal zeer interessante gegevens.

 

De eerste Limburgse wasbeer, gefilmd in de Voerstreek in 2012

De wasberen die zich bij ons bevinden, zijn trouwens afkomstig van Duitsland. Hier werden in West-Duitsland, in Edersee, op vraag van een rijke landeigenaar in de jaren ’30 enkele dieren vrijgelaten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er door de bombardementen pelskwekerijen vernield waardoor een aantal wasberen konden ontsnappen, en hier en daar zijn in de loop der jaren ongetwijfeld nog wat wasberen bij particulieren ontsnapt die ze als huisdier hielden (met hun echte handjes, gecombineerd met hun intelligentie, kunnen ze nogal snel ontsnappen…). Het klimaat in West-Europa is gelijkaardig aan dat van Noord-Amerika, en ook voedsel was geen probleem. Langzaamaan begon de populatie te groeien, en naar schatting zouden er in Duitsland ondertussen een miljoen wasberen te vinden zijn! Deze kennen geen grenzen, en de Belgische en Nederlandse grenzen zijn ondertussen dus ook overschreden. Kassel wordt trouwens de wasberenhoofdstad van Europa genoemd. Ik ben er al twee keer geweest om naar de wasberen te gaan zoeken, en elk huis daar heeft bescherming rond de regenpijpen om te voorkomen dat wasberen hun intrek nemen op zolders, met alle gevolgen vandien.

Zo een vaart loopt het op de meeste plekken gelukkig nog niet. Een ware klopjacht houden op wasberen heeft volgens mij niet veel zin. Hier en daar kunnen we misschien proberen te verspreiding wat in te perken, maar wasberen zitten hier nu, en we zullen ze waarschijnlijk niet wegkrijgen. Belangrijk is daarom goed onderzoek, zodat we op termijn weten of en wat de impact zal zijn, en hoe we dit eventueel kunnen voorkomen.

Hieronder enkele losse beelden van de wasberen in Kassel:

Wil je op de hoogte blijven van verdere posts en filmpjes op deze blog, vul dan rechts van dit artikel je mailadres in.