Muskusossen in Dovrefjell, Noorwegen

Er zijn zo van die dieren die je op het eerste zicht zo zou kunnen associëren met de ijstijden. De muskusos, een schaap van 400kg met lange haren die bijna de bevroren toendragrond raken, is er één van en je zou hem zo naast een wolharige mammoet op de toendra kunnen inbeelden. Het verschil met de mammoet is dat de mammoet volledig is uitgestorven, terwijl de muskusos 3000 jaar geleden wàs uitgestorven in Europa, maar sinds ongeveer 1950 dankzij herintroducties terug is. Weliswaar nog maar op héél weinig plekken, maar in Dovrefjell National Park in Noorwegen struint het dier rond op de sneeuwvlaktes van het gebergte; Vorige week trok ik naar Noorwegen. Uiteráárd vooral om mijn vriendin Gina te gaan bezoeken die hier onderzoek doet, maar toch ook een beetje om een poging te wagen deze giganten op beeld vast te leggen ;-).

Muskusossen te zien krijgen is niet zo moeilijk in Dovrefjell. Er lopen enkele honderden dieren rond, en tijdens een trektocht in de bergen moet het zeker lukken ze te spotten. Dat deden wij ook, want na een half uur wandelen konden we heel in de verte twee stipjes onderscheiden. Ze deden zich tegoed aan de mossen die op de pas gesmolten stukken in de sneeuw terug te bereiken zijn. De dieren mooi in beeld krijgen is iets helemaal anders, en hoewel ze er op grote afstand al behoorlijk spectaculair uitzien, wilde ik toch een poging wagen een stuk dichterbij te gaan.

Na een uurtje wandelen kwamen we al redelijk dichtbij. Aangezien er overal bordjes staan om minstens 200m afstand te houden (muskusossen staan erom bekend soms onverwachts aan te vallen), kropen we voorzichtig van het ene struikje naar het andere om het dier zo rustig mogelijk te benaderen. Uiteindelijk zat ik op een 20m van het dier en kon ik enkele mooie beelden maken. Echt prachtig om te zien hoe zo een zeldzaam oerbeest recht voor mij op het doodse gemak naar voedsel zat te zoeken! Dit vond ik al spectaculair, maar ik zou ooit graag in juli-augustus terugkomen. Dan is het de paartijd, en de mannetjes, die dan een echte muskusgeur dragen, vandaar de naam, positioneren zich op 50m afstand van elkaar en bonken met een snelheid van 40km per uur met hun koppen tegen mekaar. Een gigantische impact, maar door hun enorme schedel zijn ze beschermd tegen de zware klappen. Na een tiental keer bonken is duidelijk wie de sterkste is, en druipt de verliezer af. Enfin, dit is voor een volgende keer, maar ook nu werd het spannender, want vlakbij bleek nog een tweede dier te zitten! Ook deze had niet echt in de gaten dat we in de buurt waren, of trok zich alleszins niets van ons aan.

Na een uur filmen besloten we terug de berg af te dalen. Gina liep een tiental meter voor mij, en stopte plots met wandelen, draaide zich om en liep terug. Achter een heuveltje, vlak naast het paadje maar onmogelijk om te zien, bleek een muskusos te zitten. Het dier had een keer hard geblazen om zijn ongenoegen duidelijk te maken en keek ons strak aan. In een boog liepen we om de os heen. Heel voorzichtig probeerde ik toch nog dichter te komen om wat beelden te maken, maar om het gevaar ook niet te hard op te zoeken trokken we na enkele minuten verder.
Deze dieren hebben echt absoluut geen schrik van mensen. Als ze zich toch echt bedreigd voelen kunnen ze aanvallen. Wanneer er echter wolven of andere roofdieren in de buurt zijn die het op de muskusos-kalveren hebben gemunt, maken ze een kring met de hoofden naar de buitenkant gericht en de jongen opgesloten in het centrum van de kring. Op die manier zijn de jongen perfect beschermd. Ook dit filmen staat nog wel ergens op mijn veel te lange verlanglijstje…

Voordrachten…

Ik zoek niet alleen graag naar wilde dieren, ik vertel er ook graag over. Geregeld geef ik voordrachten over de expedities of de dieren die ik ben tegengekomen, en de voorbije weken mocht ik er weer een aantal geven. In een natuurcentrum in Koksijde en voor gepensioneerden in Gent gaf ik een uiteenzetting over de zoektocht naar de Europese Big 5. Tijdens deze zoektocht met Dieren in Nesten trokken we doorheen Europa om op zoek te gaan naar onze meest spectaculaire diersoorten. 8000km later en veel beelden van beren, siezels, pelikanen, wasberen en jakhalzen rijker, keerden we na twee weken moe maar héél voldaan terug. Tijdens deze voordracht doe ik het relaas van de trip, aangevuld met leuke foto’s en videobeelden die we tijdens deze en andere trips hebben kunnen maken. Ik eindig altijd met een overzichtje van de in mijn ogen leukste Belgische soorten, omdat we die zéker niet mogen vergeten! Als mensen achteraf dan komen vertellen dat ze toch wel versteld staan van wat er allemaal in onze Europese (of Belgische) natuur rondloopt, is voor mij de avond meer dan geslaagd. Deze voordracht probeer ik trouwens geregeld te updaten. De muskusossen die ik vorige week in Noorwegen kon filmen, zitten er vanaf nu uiteraard altijd in!

Voordracht

Ook onze expeditie naar Ethiopië, Expedition Solala, heeft heel wat aandacht gekregen. Hierover ging ik in het Domein van Kiewit vertellen, en ook op het Science Festival, georganiseerd door de Universiteit van Hasselt in de oude gevangenis, kwamen heel wat mensen van alle leeftijden luisteren en kijken naar ons Afrikaans avontuur.

Andere voordrachten gaan over de zoektocht naar de lynx (Operatie lynx), een expeditie naar de Ecuadoriaanse jungle en de Andes (Expeditie Ecuador), of mijn huidig project, waar ik de Voerse dassen in beeld breng. Indien er interesse is in een voordracht, kan je mij altijd contacteren via frederikthoelen@yahoo.com! In dit documentje vind je meer informatie: Voordrachten Frederik

 

 

 

Voorjaar in de Voerstreek…

De voorbije weken ben ik geregeld gaan filmen in de Voerstreek. Uiteindelijk is het de bedoeling hier een volledige film, met de das als hoofdrolspeler, van te maken. Deze streek is in het voorjaar echter zo mooi, en daarom heb ik een klein filmpje gemaakt over de Voerstreek in het voorjaar. De commentaar is van Geert Palmaerts, een goede vriend van mij die lange tijd nieuwslezer is geweest bij TV Limburg. Laat hieronder zeker weten wat je er van vindt!

De volgende weken is het de bedoeling dat ik nog een paar keer naar de vossenburcht ga gaan, want kleine vosjes worden groot, én staat de dassenburcht uiteraard ook nog op het programma. De dagen zijn nu aan het lengen, dus de infrarode beelden (zwartwit) kunnen nu vaker vervangen worden door de mooiere kleurenbeelden. Ik heb gemerkt dat de dassen aan “mijn” burcht tussen 20u en 20u30 actief worden, dus heb ik nog een tijdje vooraleer het te donker wordt en de infrarode lampen aanmoeten. Ik ben nu aan het zoeken naar een wat sterkere infraroodlamp zodat ik de hele burcht kan verlichten. Infrarood, dus enkel de camera kan dit licht opnemen, de dassen zien dit niet en hebben er dus geen last van.

 

 

Het moeten niet altijd dassen zijn…

Enkele dagen geleJong vosjeden moesten we in de Voerstreek een jong vosje gaan ophalen. Het beestje werd langs de weg gevonden en sleepte zijn achterpoten hulpeloos achter zich aan. In het Natuurhulpcentrum bleek dat de vos spijtig genoeg niet meer te helpen was, en moest het helaas ge-euthanaseerd worden.  Guy Born (Toerisme Voerstreek vzw) wist mij te vertellen waar ongeveer het vosje gevonden was, dus trok ik enkele dagen geleden naar daar in de hoop de burcht te vinden. De weg waar de vos gevonden was, was één van de vele prachtige typische holle wegen. Aan beide kanten van de weg ging het dus steil omhoog, en op de hellingen waren tussen de struiken al verschillende dassenholen te ontdekken.

Bovenaan was een weide, en na even zoeken vond ik in de weide de vossenburcht. Vlakbij de ingang lag een kadaver van een konijn, dus wist ik dat de burcht bezet was. Het gevonden vosje was erg jong, eigenlijk te jong om al zover van de burcht verwijderd te zijn. Er waren dus twee mogelijkheden. Ofwel was het vosje gewoon uit nieuwsgierigheid op onderzoek uitgegaan en van de helling naar beneden gesukkeld, wat de meest logische verklaring zou zijn. Het zou echter ook kunnen dat de moedervos om een of andere reden (stroperij, verkeer,…) gestorven was, en het jong van de honger verder van de burcht naar voedsel was gaan zoeken. Daarom trok ik vandaag met Brecht naar de burcht. We installeerden ons aan een struik zodat we niet opvielen, en dan was het wachten… Lang moest dit niet duren, want na een uurtje zagen we uit het hoge gras een klein kopje verschijnen. Een eerste jong! Al snel verschenen ook twee andere jongen, die heen en weer achter elkaar aanliepen en met elkaar speelden! Geweldig om te zien. Toen iets later ook de moeder verscheen, wisten we dat we ons geen zorgen moesten maken, deze jongen waren nog in perfecte gezondheid. Ik kon enkele beelden maken, maar ik ga hier de komende weken zeker terugkomen om nog wat meer te filmen. Blijven volgen dus!

Jong vosje heeft pech…

Samen met Stéphanie, een stagiaire uit Nederland, trok ik deze week naar Sint-Lambrechts-Herk, op amper 500m van mijn deur. Een grappig, maar ook wel een beetje een zielig verhaal, want een jong vosje was met zijn hoofd vastgeraakt tussen de omheining rond een grote tuin.

Deze pechvogel zat met zijn hoofd vast in een omheining.

Deze pechvogel zat met zijn hoofd vast in een omheining.

De eigenares van de villa wist ons te vertellen dat ze de dag ervoor een gat in de omheining met draad had dichtgemaakt, en ’s morgens werd het vosje gevonden. Het rare was dat het vosje, amper enkele weken oud, van binnen de omheining naar buiten probeerde te lopen. Dit zou willen zeggen dat er waarschijnlijk een burcht ín de tuin van de mensen was. De mevrouw wist dit niet en vond het allemaal maar niks dat deze beesten in haar tuin rondliepen…

Enfin, de eerste zorg was het vosje. Het vosje gewoon terugtrekken bleek niet te lukken, daar was de kop wat te groot, of de maasopening van de omheining net wat te klein voor. Daarom ging Stéphanie naar de andere kant van de omheining, en duwde ze voorzichtig eerst de oortjes door, zodat ik aan het achterlijf kon trekken en het vosje eindelijk bevrijd was! In het Natuurhulpcentrum lukt het grootbrengen van jonge vosjes wel goed, maar échte vossenouders zijn nog altijd beter dan wij als surrogaat-papa of -mama dus besloten we toch nog om even na te gaan of we de burcht niet konden vinden. En dan, vlakbij de opening in de draad, verscholen tussen (dik!) struikgewas zagen we het hol. Ik kroop op handen en knieën door de struiken tot aan de opening van de burcht, en daar lieten we het jong terug vrij. Onmiddellijk spurtte het het hol in, en ik ben er van overtuigd dat het terug geaccepteert wordt door de de moeder.

Hieronder een klein filmpje:

 

Dassen verlaten hun burcht…

De dagen zijn aardig aan het lengen, wat maakt dat de dassen in de Voerstreek ‘s avonds almaar vaker te zien zijn bij daglicht en ik de infraroodlampen dus niet moet aanzetten. Vorige week lukte dit nog maar enkele minuten vooraleer het te donker werd, maar gisterenavond, de dagen waren weer wat langer, ging ik terug en rond 20u verscheen de eerste das.  Mijn schuiltent stond op een meter of 10 van de burcht en op een gegeven moment kon ik een tak die uit de burchtopening stak wat zien bewegen. Dit betekende dat een das zich klaarmaakte om naar buiten te komen! Camera klaar, en enkele seconden later verscheen het dier in beeld. Leuk, eindelijk na een lange donkere winter terug kleurenopnames!Das

Het is nu een drukke periode voor de dassen. De jongen, die in februari geboren zijn, zitten nu nog in hun nest maar kunnen elk moment hun eerste stapjes buiten zetten, onder strikte begeleiding van mama-das uiteraard! Dit merk ik ook in het Natuurhulpcentrum. De dasjes, 6 ondertussen, die we er grootbrengen, zijn heel beweeglijk aan het worden en beginnen hun kooien meer en meer te verkennen. Ik hoop dan ook snel mijn eerste beelden van jonge dasjes te kunnen maken, maar gisteren was blijkbaar nog wat te vroeg. In totaal kon ik wel 4 volwassen dieren zien, maar geen jongen. Af en toe hoorde ik wel wat gepiep en geknor, hoogstwaarschijnlijk van de dassenpups.

Toen de dassen eenmaal hun burcht hadden verlaten, kon ik ze langs alle kanten horen wanneer ze tussen de bladeren naar voedsel zoeken. Dit voedsel zoeken is iets wat ik volgende keer wat meer in detail wil filmen.

Rond 23u besloot ik terug te keren. De tent heb ik laten staan zodat de dassen hier volledig aan gewend raken.Bunzing Terwijl ik terug wandelde, zag ik plots op enkele meter voor mij de schim van een klein dier dat op en neer liep. Ik dacht aan een steenmarter, maar toen ik de infraroodlamp opzette en het beest degelijk in het schermpje van de camera kon zien, bleek het een bunzing te zijn! Een zeldzaam beestje, en gelijk ook de eerste die voor mijn lens verschijnt. En alsof dat nog niet genoeg was hoorde ik vlakbij nog een groep everzwijnen wroeten. Toevallig kwam er net een auto aan, en kon ik nog net een groot mannetje zien weglopen.