Gemzen en alpensteenbokken in Oostenrijk…

Alpensteenbok

Alpensteenbok

Een tijdje geleden verscheen op deze blog al een filmpje over de drieteenspecht die Gina en ik zagen in Oostenrijk, maar natuurlijk was dit niet de enige diersoort die we zagen.

Mijn persoonlijk doel waren alpensteenbokken en gemzen. Ik heb ze al vaker gezien, maar het blijven beide fascinerende diersoorten die pas volledig tot hun recht komen bovenop de Oostenrijkse besneeuwde bergtoppen. Gemzen vind je zo ongeveer overal in de Alpen, maar alpensteenbokken zijn heel wat zeldzamer. Ze waren zelfs ooit uitgestorven, maar zijn in de jaren ’60 terug geïntroduceerd. Deze eerste introductie gebeurde in het National Park Hohe Tauern, en is momenteel uitgegroeid tot een totale populatie van een duizend dieren. De ideale plek dus om een poging te wagen de dieren te zien te krijgen.

Enkele jaren geleden was ik er in de zomer, en dan kan je de steenbokken erg dicht benaderen. Nu, in de winter, zitten de dieren echter hoger in de bergen en zijn ze heel wat moeilijker te vinden. In de periode dat wij er waren was het bronsttijd, en die periode verloopt toch redelijk uniek. Bij heel wat evenhoevigen, zoals edelherten of reeën, is de bronsttijd voor de mannetjes een redelijk agressief gebeuren. Reebokken gaan heel actief andere bokken wegjagen, en bij de edelherten breken de typische gevechten uit die je elk jaar in de Ardennen prachtig kan gaan bekijken. Bij alpensteenbokken verloopt de bronsttijd heel wat rustiger en wordt er in deze periode bijna niet gevochten. Eigenlijk logisch, want veel energie verspillen in heel koude temperaturen, of vechten op besneeuwde bergtoppen, brengt toch risico’s met zich mee!

De meer dominante dieren blijven in de bronsttijd meestal een enkel vrouwtje volgen en minder dominante mannetjes blijven wat op afstand. Als nu het vrouwtje even wegloopt van zo een dominant mannetje, of wanneer een dominant mannetje op een iets te grote afstand naar voedsel loopt te zoeken, grijpen de lagere mannetjes hun kans om toch te paren. Twee strategieën dus: de dominante “bewakers” en de minder dominante “profiteurs”.

Dit wil echter niet zeggen dat alpensteenbokken niet vechten. Integendeel. Ze hebben een soort “pré-bronstperiode” in de zomer, wanneer er veel voedsel te vinden is en ze het zich kunnen permitteren energie te steken in gevechten. Dan gaan mannetjes elkaar te lijf met hun enorme hoorns, die tot een meter lang kunnen worden. Op die manier wordt bepaald wie dominant is over wie, en die dominantie wordt de rest van het jaar gerespecteerd! Enkele jaren geleden heb ik deze gevechten kunnen zien tijdens opnames van “Dieren in Nesten”. Twee 100kg zware bokken die op elkaar staan in te beuken zijn indrukwekkend om te zien!

Gina en ik trokken via een dal omhoog de bergen in om op zoek te gaan naar de dieren. De eerste typische bergbewoners die we tegenkwamen waren alpenkauwen. In een hoog bergdorpje zat een groepje van deze zwarte vogels verzameld op een dak. Na wat gekwetter vlogen ze gelijk op, richting hun volgende stop.

Op een gegeven moment kwamen we aan een bergdal, ingesloten door twee enorme bergflanken. Te voet trokken we omhoog. De eerste “bewegende vlekjes” die we tegen de bergflanken konden waarnemen waren gemzen. Deze geiten konden we vaak zien. Toen we  hogerop gingen, zagen we door onze verrekijkers plots een veel stevigere geit met véél langere hoorns dan de gemzen: een mannetjesalpensteenbok! Hoewel de steenbok erg ver zat, waren de hoorns duidelijk te zien. We konden ook zien hoe hij de hoorns gebruikte om wat sneeuw weg te krabben om aan de onderliggende plukjes gras te raken. Na wat klimwerk in de sneeuw kon ik nog een stuk dichter raken, waardoor ik enkele mooie beelden kon maken. Helemaal op de top van de berg kwamen van achter een rots nog enkele steenbokkopjes tevoorschijn! Het was dan wel van ver, maar we waren heel blij dat we de steenbokken toch hadden kunnen zien.

En het geluk was nog niet op, want toen we terug naar beneden wandelden vloog er recht boven ons plots een steenarend over. In enkele seconden vloog hij van de ene bergflank, over het dal, tot aan de andere flank. En alsof dat nog niet genoeg was, vloog nog geen minuut later in de tegenovergestelde richting de meest spectaculaire roofvogel over van het gebied: een lammergier! Tot de jaren ’80 waren er nog maar een 200 lammergieren over in Europa, waarvan de meesten in de Pyreneeën leefden. In de Alpen waren ze, zoals toen in vele andere gebieden, volledig uitgestorven door de jacht. Vanaf 1986 werden dan terug lammergieren geïntroduceerd, maar pas in 1997 broedden ze voor de eerste keer terug in de Alpen. Ondertussen zijn er ongeveer 30 broedkoppels in de Alpen. Het gaat dus de goede kant op, maar zeldzaam blijven ze voorlopig nog altijd.

Hoewel we maar twee dagen in Hohe Tauern konden blijven, hebben we toch een aantal spectaculaire dieren mooi kunnen bekijken. Zeker de moeite waard dus!

Hou deze blog in het oog, in de volgende post trek ik naar Polen om op zoek te gaan naar otters, bevers en wolven! Door hieronder je mailadres in te vullen, word je op de hoogte gehouden!

Radio 2 en de wasbeer…

Het laatste jaar ben ik bijna wekelijks naar de Voerstreek aan het gaan om voornamelijk de dassen te filmen, maar natuurlijk kwam ik er daarvoor ook al geregeld. Terwijl nu vooral film met een “echte” camera, plaatste ik vroeger (en nu ook nog geregeld) trailcamera’s. Deze camera’s, die automatisch beginnen met filmen wanneer er bewegende warmte passeert, kan je gedurende enkele weken laten hangen, zodat je achteraf kan nagaan welke dieren er allemaal gepasseerd zijn. Ideaal dus om een eerste inventarisatie uit te voeren, maar ook interessant om bijvoorbeeld na te gaan rond hoelaat de dieren passeren, hoeveel dieren er in een burcht leven,…

In 2012 hing ik een trailcam aan een wissel in de buurt van een dassenburcht. Na enkele dagen ging ik de beelden controleren. Naast de dagelijks passerende dassen dook er plots een bijzonder dier op: een wasbeer! In de Ardennen had ik al vaker wasberen gefilmd, maar dit was toen de eerste wasbeer die in Vlaanderen op beeld werd vastgelegd! Het was wel te verwachten dat ze hier ook zouden opduiken, dus het was wel leuk dat ik voor de primeur kon zorgen. Leuk, maar tegelijkertijd toch ook een beetje zorgwekkend. Wasberen komen namelijk oorspronkelijk uit Noord-Amerika, en worden als invasieve exoten aanzien. Dit wil zeggen dat de kans bestaat dat ze schade kunnen toebrengen aan onze inheemse natuur. In een vorige blogpost heb ik nog wat meer tekst, foto’s en een filmpje gepost. Je kan dit hier bekijken: http://wild-things.be/?p=804

Deze week ging ik met een reporter van Radio 2 terug naar de plek waar ik in 2012 de wasbeer had gefilmd. Ik gaf wat uitleg over de reden waarom wasberen hier terechtgekomen zijn, wat eventueel de gevaren zouden kunnen zijn, en hoe ik de wasbeer toen heb kunnen filmen. De reportage kadert in een grotere documentaire over exotische dieren. Hieronder kan je de reportage beluisteren:

Omdat ik toch in de Voerstreek moest zijn, had ik mijn cameramateriaal meegenomen. Ik trok naar een dassenburcht waar ik geregeld ga filmen, en net toen ik aankwam verliet een das zijn burcht. Hij zette zich iets hogerop neer en liet plots zijn paringsgeluid horen.

In januari-februari is de paringspiek (hoewel dassen heel het jaar door kunnen paren), en als een mannetje wil paren maakt hij een heel typisch knorrend geluid. Vorig jaar kon ik zo al de paring filmen (hier kan je het filmpje zien: http://wild-things.be/?p=363). Iets later verliet ook het vrouwtje de burcht. Ze liep naar het mannetje toe en onmiddellijk begonnen beide dieren elkaar te vlooien. Leuk om te zien, maar tot een paring kwam het niet. In totaal kon ik een vijftal dassen zien.

Ook al is het nu toch redelijk koud, toch is er nog wel genoeg voedsel te vinden omdat er nog geen dikke laag sneeuw ligt. Hierdoor hoeven ze nog niet te teren op hun vetreserve die ze later in de winter nog kunnen aanspreken. Hieronder kan je enkele stills zien uit de filmbeelden. Wil je trouwens verder op de hoogte gehouden worden van nieuwe blog-posts, dan kan je helemaal onderaan je mailadres ingeven. Je krijgt enkel een mailtje bij nieuwe blogposts, dus geen gestalk met nutteloze reclame-emails 🙂

 

Dassenfilm geselecteerd voor Frans Filmfestival…

Festival de l'oiseau et de la natureDeze week kreeg ik een leuk mailtje binnen. Mijn dassenfilm “A colourful tale in shades of grey – een kleurrijk verhaal in verschillende tinten grijs” is geselecteerd voor het Franse filmfestival Festival de l’Oiseau et de la Nature in Abbeville!

Enkele maanden geleden kreeg ik de juryprijs van het natuurfilmfestival in Namen, voor een 3 minuten durend filmpje over een familie dassen die zich tegoed deed aan een perenboom. Dit filmpje vormde de basis voor mijn eerste langere film van 13 minuten, die ik heb ingestuurd voor het Franse filmfestival.

Nooit gedacht dat het zou lukken, dus ik ben natuurlijk heel blij (en trots) dat het toch gelukt is, en ik één van de 8 geselecteerden ben uit de 174 ingezonden filmpjes!

Gedurende heel 2015 ben ik bijna wekelijks op pad geweest in de Voerstreek om enkele families dassen te filmen. Veel uren spenderen aan hetzelfde onderwerp levert gelukkig af en toe leuke dingen op. Zo lukte het de paring te filmen, het graven van een burcht, het voorzichtig uit de grond trekken van regenwormen, spelende dassen,… en kon ik in een notendop een jaar uit het leven van een dassenclan weergeven in de kortfilm. In de Voerstreek leven niet alleen dassen, maar ook vossen, everzwijnen, steenmarters, grauwe klauwieren,… kon ik op beeld vastleggen die in het filmpje soms een bijrol kregen! Elke keer dat je overdag of ’s nachts in de Voerstreek rondwandelt, kom je wel iéts leuks tegen, en hoe vaker ik er rondloop, hoe liever ik er de volgende keer terugkeer!

Ik kan al niet wachten tot het filmfestival zelf, dat in april zal doorgaan. Het festival gaat door in de Baai van De Somme, een prachtig natuurgebied waar we tussendoor hopelijk ook enkele uren kunnen gaan spenderen. Ook heel wat professionele natuurfilmers (BBC, National Geographic,…) zullen aanwezig zijn, dus ideaal om interessante contacten te leggen! Voor mij kan het al niet meer stuk, al moet ik stiekem toegeven dat het super zou zijn moest ik niet met lege handen naar huis terugkeren… 🙂

Hieronder kan je het filmpje nog eens bekijken:

Bij interesse kan je helemaal onderaan deze pagina je mailadres ingeven, en blijf je op de hoogte van verdere blogposts!

 

Drieteenspecht in Oostenrijk!

DrieteenspechtDe voorbije 10 dagen was ik in Oostenrijk. In de bergen leven een aantal geweldige soorten die ik gedurende die tien dagen hoopte op beeld vast te leggen. De papa van Gina woont hier, en heeft een huis in de bergen. In het aangrenzende stuk bos zitten heel wat dieren, en elke dag zagen we sporen van reeën, sneeuwhazen en edelherten rondom het huis. Gina had ooit al een auerhoen gezien in het bos, dus deze fantastische soort stond hoog op mijn verlanglijstje. Bijna elke dag trokken we daarom het bos in om een poging te wagen deze en hopelijk vele andere soorten te zien.

De eerste dag al kwamen we een hele leuke soort tegen. We hoorden het typische spechtengetik tegen een boomstam, en zochten tussen de bomen naar wat beweging. Al snel zagen we de specht, en het bleek om een drieteenspecht te gaan!  Dit is een typische spechtensoort van Noord-Europa en de hooggelegen bossen in de Alpen. Terwijl de meeste spechten vier tenen hebben, twee die naar voor en twee die naar achter wijzen (wat ook bij bijvoorbeeld parkieten en papegaaien het geval is) heeft de drieteenspecht maar één teen die naar achter wijst, en twee naar voor. Drie tenen in totaal dus. Mannetjes hebben een geel petje. Je kan op de beelden zien dat deze specht dit niet heeft, dus “onze” specht was een vrouwtje.

Drieteenspechten zijn niet zo makkelijk te ontdekken, maar het voordeel is wel dat ze vaak lange tijd aan dezelfde boom blijven hangen om naar voedsel te zoeken. Heb je ze dus eenmaal gevonden, dan kan je er meestal wel lange tijd naar kijken, op voorwaarde dat je ze niet verstoort natuurlijk. Ideaal voor ons, want ik wilde een poging wagen de specht te filmen. Heel voorzichtig kropen we tussen de struiken om meter na meter wat dichter te naderen. De specht bleef gewoon verder naar voedsel zoeken, en had ons helemaal niet in de gaten. We konden duidelijk zien hoe hij voorzichtig met zijn snavel op de schors tikte om te horen of er geen kleine holtes achter de schors verborgen liggen. Is dit zo, dan is de kans groot dat hierin de larven van houtborende kevers zich schuilhouden. Op één van de beelden van het filmpje kan je zien hoe de specht de schors wegpikt en de onderliggende houtwormpjes met zijn snavel lospeutert. Geweldig om te zien! Uiteindelijk konden we tot op twee meter naderen, en toen we na het filmen terug wegslopen, was de vogel nog altijd aan dezelfde boom bezig!

Drieteenspechten drinken ook graag het sap van bomen. Hiervoor pikken ze rondom de boomstam in de schors een ring van gaatjes. De boom gaat “bloeden”, verliest zijn sap, en geregeld komt de specht dan terug om dit sap op te likken. Deze ringen heb ik niet kunnen vinden in Oostenrijk, maar enkele jaren geleden hebben we ze in Polen wel kunnen zien (zie foto).

Het échte hoofddoel (op het vlak van dieren zoeken dan toch) waren deze reis de gemzen en alpensteenbokken. Hierover, en over nog een aantal andere heel spectaculaire soorten, kan je in een volgende post meer lezen. Als je je mailadres onderaan dit artikel ingeeft, blijf je op de hoogte van nieuwe artikels!

Eerste langer dassenfilmpje…

Intro van dassenfilmpjeOm te beginnen aan iedereen een gelukkig nieuwjaar met hopelijk heel wat leuke waarnemingen van wilde dieren! 2015 heeft voor mij, op dieren-film-gebied, vooral in het teken gestaan van de das. Ondertussen al bijna een jaar ben ik bezig met het volgen van de dassen in de fantastische Voerstreek, een jaar waarin ik een aantal leuke dassengedragingen heb kunnen zien én filmen. Mijn bedoeling is om tegen februari-maart mijn eerste échte natuurfilm klaar te hebben voor de Toeristische dienst van de Voerstreek, maar tussendoor heb ik een aantal kleinere filmpjes gemaakt die onder andere op deze blog te zien zijn. Sinds kort heb ik een nieuw filmpje klaar. Dit keer een wat langere film van een kwartier die het verhaal vertelt van een dassengezin, vanaf de geboorte van de nieuwe kroost, tot het moment dat sommige jongen hun geboortegebied verlaten om op zoek te gaan naar een nieuw leefgebied.

Een film is pas compleet met een voice-over-stem en voor de Engelse versie, die je hieronder kan zien, kon ik rekenen op Chris Dusauchoit, toch wel een beetje dé David Attenborough van Vlaanderen. De Nederlandstalige versie neemt Geert Palmaerts voor zijn rekening, een van mijn beste vrienden, en jarenlang nieuwslezer en journalist geweest bij TV Limburg. Ook zijn stem vind ik perfect voor mijn filmpjes, dus een dikke merci aan beiden! Bedankt aan Brecht Engelen, ook een goede vriend die met vakkundig gepruts gewone zaklampjes heeft omgebouwd tot infrarode zaklampen. Heel handig, want de ingebouwde infraroodlamp van de camera is lang niet sterk genoeg om een das verder dan een vijftal meter te filmen.

De hele film is trouwens met een Canon XA20 gefilmd. Er zijn geen trailcambeelden in, hoewel ik wel vaak trailcams gebruik om te achterhalen rond hoelaat de dassen hun burcht verlaten (en ik dus niet nodeloos uren op voorhand daar moet zijn), of om na te gaan hoeveel dassen er ongeveer in welke burcht leven.

Dit filmpje zal de basis vormen voor mijn “echte” film, dus moest je opmerkingen of verbeterpunten hebben, laat ze dan zeker weten! Delen via Facebook of mail zou natuurlijk ook leuk zijn, altijd fijn als er wat reclame gemaakt kan worden 🙂

Hieronder kan je het filmpje zien, veel kijkplezier!